اسباب بازي هاي خانگي به كودك خلاقيّت مي دهد

اسباب بازي هاي خانگي به كودك خلاقيّت مي دهد

اين موضوع براي بسياري از والدين ناراحت كننده است كه ببينند پس از صرف ساعت ها وقت براي انتخاب بي خطرترين، خوش رنگ ترين، سرگرم كننده ترين و آموزشي ترين اسباب بازي براي كودكشان، او كماكان با درپوش ماهيتابه مورد علاقه اش بازي مي كند! درسي كه بايد بگيريد اين است كه انتخاب «بهترين اسباب بازي» براي كودك ، كاري تقريباً ناممكن است.بهترين اسباب بازي آن است كه كودك را مجذوب خود مي كند و او باره به سراغ آن مي رود و تحريك و لذت بيشتر و بيشتري از آن كسب مي كند. اين اسباب بازي ممكن است خيلي گران يا خيلي ارزان تمام شود ولي نهايتاً همان اسباب بازي است كه كودك از آن لذت مي برد و بيشترين امكانات يادگيري را براي وي فراهم مي آورد.

برخلاف آنچه والدين انتظار دارند، هر قدر اسباب بازي داراي شكل غير اختصاصي تر و بنيادي تر باشد، قوه تخيل كودك را بيشتر تحريك مي كند. مثلاً شايد يك تكه چوب كه مي توان از آن به عنوان شمشير يا عصا استفاده كرد بيشتر از يك عروسك با لباس هاي گران قيمت كه فقط مي توان يك شخصيت داشته باشد به خلاقيت كودك شما كمك كند. اما يكي از نكات بسيار مهم كه والدين بايد آن را مورد توجه قرار دهندانتخاب اسباب بازي برحسب سن كودك است . يعني يك اسباب بازي كه كودكي دو ماهه را سرگرم مي كند نمي تواند يك كودك دو ساله را سرگرم كند و بالعكس. كودكان همگام با رشد خود به محرك هاي متفاوتي نياز دارند و انتخاب اسباب بازي بايستي براساس نيازهاي متغير آنها باشد. تناسب داشتن اسباب بازي انتخاب شده با سن كودك بسيار مهم است. اگر اسباب بازي خيلي پيشرفته باشد كودك نمي داند چگونه با آن بازي كند و لذت زيادي از آن نمي برد ، اگر هم بسيار ابتدايي باشد حوصله كودك زود سر مي رود.

كودك خردسال به اسباب بازي هايي نياز دارد كه حواس پنجگانه او را تحريك كند. اسباب بازي هاي مناسب براي كودك زير يك سال آنهايي هستند كه رنگ ها، حالات مختلف سطح ( نرمي ، زبري) مواد، شكل هاي جالب و متنوع را به كودك مي نمايانند. اسباب بازي هايي كه صدا در مي آورند و نسبت به عملي كه با آنها انجام مي شود واكنش نشان مي دهند مثل جغجغه كه به كودك احساس تسلط و كنترل مي دهند و رشد مهارت هاي دستي و هماهنگي او را تسريع مي كنند.

كودكان نوپا از بازي هاي « داخل گذاشتن – بيرون آوردن» لذت مي برند ؛ لذا مكعب هايي با اندازه ها و شكل هاي مختلف، فنجان هاي پلاستيكي، قاشق، اسباب بازي هاي داخل حمام، پياله، صفحه هاي گردي كه روي قطعات چوبي عمودي سوار مي شوند و هرم هاي اسباب بازي، همگي از اسباب بازي هاي مورد علاقه آنها هستند. در حدود دو سالگي كودكان مهارت چرخشي مچ را كسب مي كنند كه آنها را قادر مي سازد چيزهاي مختلف را بپيچانند و درها را باز كنند. اسباب بازي هايي كه درپوش پيچي دارند، مكعب هايي كه داخل هم چفت مي شوند، مجموعه اشكال پيشرفته تر با قطعاتي به شكل هاي مختلف كه هر يك فقط در داخل يك سوراخ جا مي گيرد ، تابلو شكل و ميز نجاري ، همگي اسباب بازي هاي مناسبي براي رشد كودكان در اين مرحله سني به شمار مي روند.

كودك پيش دبستاني همچنان از بازي با مكعب ها، وسايل نقاشي و رنگ آميزي و هر چيزي كه محرك بازي هاي تخيلي باشد لذت مي برد. او مي تواند شروع به انجام بازي هاي ساده با كارت هاي بازي يا دومينوهاي تصويري كند. تمام بچه ها بازي كردن را دوست دارند و اين براي كودكان مفيد است زيرا سبب دورانديشي و توانايي پيش بيني عواقب يك كار مي شود. به ياد داشته باشيد كه اگر شما هم در بازي ها شركت كنيد جنبه آموزشي بازي براي كودكانتان بيشتر مي شود. بازي هاي كارتي نه تنها تسلط كودكان بر اعداد را افزايش مي دهد بلكه مسلط شدن به راهبردها را نيز تقويت مي كند. اين كيفيت براي كمك به كودكان در جهت تلاش براي رسيدن به اهداف مختلف حائز اهميت است. همچنين سبب تمركز حواس و پشتكار در اهتمام به يك كار بخصوص تا تمام كردن آن مي شود و رشد ذهني كودكان را سرعت مي بخشد.

چگونه مي توان از وسايل خانه براي ساختن اسباب بازي استفاده كرد؟

شما بدون صرف پول نيز مي توانيد بهترين اسباب بازي ها - يا لااقل اسباب بازي هايي بهتر از آنچه با پول مي توان خريد - در اختيار كودكتان قرار دهيد. با نگاهي به گوشه و كنار آشپزخانه منزل و كمي قوه تخيل از جانب خودتان و كودكتان مي توانيد ساعاتي سرشار از سرگرمي هاي جذاب براي كودك خود فراهم آوريد.

ظرف هاي پلاستيكي غذا، سطل ماست، ظرف بستني، ليوانهاي پلاستيكي، بطري هاي پلاستيكي، ماهيتابه و قوطي هاي محكم، شايد ساده ترين و چند منظوره ترين اسباب بازي هاي خانگي باشند. مي توان از جعبه هاي پلاستيكي با اندازه هاي مختلف براي ساعت ها بازي داخل گذاشتن و بيرون آوردن ، برداشتن و ريختن آب در حمام ، پر و خالي كردن ماسه، يا بازي با گِل در باغچه استفاده كرد. با ريختن چند تكه خمير نان يا نخود فرنگي خشك شده در يك ظرف و محكم كردن در آن مي توانيد يك جغجغه يا ابزار موسيقي بسازيد. و با اضافه كردن چند قاشق چوبي مي توانيد يك طبل تمام عيار درست كنيد. ماهيتابه براي اين منظور كاملاً  مناسب است. هرگاه از فروشگاه خريد مي كنيد و جنس مورد نظر در جعبه هاي رنگي و يا عكسدار است ، مي توانيد عكس ها را ببريد و براي كودك خود در جعبه اي جدا بريزيد و با كودكانتان بازي كنيد بدين صورت كه گاهي اوقات كارت ها (عكس هاي بريده شده) را بچينيد و اسامي آنها را براي كودكتان با صداي بلند و رسا بگوييد و از كودك خود بخواهيد تكرار كند كه اين روش به صحيح صحبت كردن فرزندانتان كمك مي كند و يا دفتري براي كودكتان در نظر بگيريد و اين عكس ها و كارت هاي رنگي را به كمك فرزندتان در آن دفتر بچسبانيد. و از اين قبيل بازي ها.

مي توان از سيب زميني و هويج براي ساختن حروف چاپي و شكل هاي مختلف استفاده كرد بدين صورت كه با استفاده از يك چاقوي كوچك بسيار تيز، يك الگوي ساده مثل مثلث يا ستاره را روي يك هويچ يا سيب زميني برش دهيد سپس قسمت هاي زائد آن را ببريد و به آرامي در آوريد تا الگوي مورد نظر برجسته شود و با فرو بردن آنها در رنگ خوراكي و زدن آنها به روي كاغذ يا پارچه، نقش ها و الگوهاي تكراري رنگين درست كنيد. لوله هاي مقوايي داخل كاغذ توالت و دستمال كاغذي آشپزخانه را با كمي تزيين مي توان به عروسك هاي خيمه شب بازي از نوعي كه روي انگشت قرار مي گيرند تبديل كرد.

همچنين مي توانيد براي فرزندانتان خمير شكل سازي درست كنيد. بدين صورت كه 625 گرم آرد ساده ، 300 گرم نمك ، پنج قاشق غذاخوري روغن سالاد را در يك ظرف بزرگ مخلوط كنيد. 240 تا 480 ميلي ليتر آب را كم كم به آن اضافه كنيد اگر خمير چسبنده شد آرد بيشتري اضافه كنيد. خمير بايد خشك باشد و به راحتي شكل بگيرد. براي رنگ كردن خمير آن را به گلوله هايي تقسيم كنيد و چند قطره رنگ خوراكي به داخل حفره هايي كه در هر گلوله ايجاد كرده ايد بريزيد. گلوله را روي يك سطح قابل شستشوي آغشته به آرد فشار دهيد و بماليد تا رنگ با آن مخلوط شود. اگر خمير چسبناك شد آرد بيشتري اضافه كنيد. براي خوشبو كردن خمير مقداري پودر ژلاتين با عطر ميوه به آن بيفزاييد. اين خمير را تا سه هفته مي توان در كيسه پلاستيكي در يخچال نگهداري كرد. بدين ترتيب مي توانيد اوقات خوبي را با كودكان خود سپري كنيد و آنها را با سرگرمي هاي خانگي كه خود تهيه كرده ايد مشغول سازيد.

تفسیري بر نقّاشی کودکان

تفسیري بر نقّاشی کودکان


نقّاشی زبان کودکان است . کودکان بر خلاف بزرگسالان هستند . آنها از طریق نقّاشی کشیدن قصه گویی بازی کردن و … شناخته می شوند . نقّاشی به ما کمک می کند تا به دنیای درونی و روح کودک پی ببریم و بدانیم چه نیازهایی دارد ؟ آیا کودک ناسازگار یا بیمار است ؟ در بزرگسالی می خواهد چه کاره شود ؟ و… .
ما در اینجا مفهوم خورشید, ماه , آسمان , زمین, اتوموبیل و حیوانات را بررسی خواهیم کرد. لطفا” توجه داشته باشید که شما به کودک موضوع نقّاشی نمی دهید و خودش آزادانه نقّاشی می کند .


1- خورشید و ماه : در اغلب نقّاشی های کودکان خورشید دیده می شود . خورشید نشانه امنیت خوشحالی گرما قدرت و به قول روانشناسان خورشید به معنی پدر است . وقتی رابطه کودک و پدر خوب است کودک خورشید را در حال درخشیدن می کشد و وقتی رابطه آن دو مطلوب نیست کودک خورشید را در پشت کوه ناپدید می کند . ترس کودک از پدر به رنگ قرمز تند و یا سیاه در نقّاشی دیده می شود . البته با یک نقّاشی ما به قضاوت نمی پردازیم بلکه باید چندین نقّاشی کودک را بررسی کرد . ماه نشانه نیستی است . اغلب کودکان ماه را کنار قبر و قبرستان می کشند . کودکان در نقّاشی خود ماه را با مرگ معنی می بخشند .

2- آسمان و زمین : آسمان به معنی الهام و پاکی است . ولی زمین به معنی ثبات و امنیت می باشد . کودکان خیلی کوچک هیچ وقت خطی برای نشان دادن زمین ترسیم نمی کنند ولی در سن 5 یا 6 سالگی که آغاز به درک دلایل منطقی می کنند به کشیدن زمین نیز می پردازند .

3- اتوموبیل : در جامعه امروزی ماشین نشانه قدرت است به همین دلیل در نقّاشی های کودکان مخصوصا” پسر بچه ها ماشین زیاد دیده می شود . وقتی یکی از اعضای خانواده که اغلب پدر و گاهی خود کودک است رانندگی می کنند از دیدگاه برون فکنی اهمیت پیدا می کند . بیشتر نوجوانان به بهانه اینکه کشیدن تصویر آدم حوصله شان را به سر می برد یا سخت است از کشیدن شکل آدم خودداری می کنند اما به دلیل اعتقاد روانشناسان ترجیح دادن کشیدن ماشین در این دوره خود به خود نشان دهنده وابسته بودن شخص به دنیای خارج و زندگی ماشینی است . البته این مسائل بستگی به سن فرهنگ و عوامل ذهنی و … نوجوان دارد .

4- حیوانات : اگر در نقّاشی کودک شما تصاویر حیوانات دیده می شود ممکن است دلایل مختلفی وجود داشته باشد که شما با صحبت کردن با کودک پی به آن می برید . کودکی که در روستا زندگی می کند و یا حیوان خانگی دارد و یا عاشق حیوانات باشد و یا حتی زیاد به باغ وحش برود طبیعی است که حیوان بکشد . پس فرهنگ و طرز زندگی کودک در خانواده از اهمیت زیادی برخوردار است . گاهی ممکن است کودک احساس گناه و تقصیری را که تجربه کرده و جرات نکرده آن را ابراز کند در نقّاشی و در قالب حیوان نشان دهد . مثلا” کودکی ممکن است به دلیل اینکه دیشب در رختخواب خرابکاری کرده و سرزنش احساس گناه کرده باشد و در نقّاشی اش شکل مارمولک بکشد . کشیدن حیوانات درنده نشانه فشارهای درونی مخفی کودک است . مثلا” کودکی که نسبت به برادر کوچکتر تازه به دنیا آمده اش حسادت می کند در نقّاشی ممکن است گرگ بکشد که این نشان دهنده ترس و دلهره کودک از تازه وارد کوچولو است . توجه داشته باشید که شما نباید موضوع نقّاشی کودک خود را تعیین کنید و نباید بالای سر او بنشینید وبه او مدادرنگی به میل خودتان بدهید . او در نقّاشی کردن باید آزادی کامل داشته باشد . در پایان نقّاشی از کودک بخواهید که در مورد تصاویر کشیده شده برای شما حرف بزند . کودکان را به کشیدن تشویق کنید اما آنها را مجبور نکنید که همین الان برای شما نقّاشی بکشند .

نویسنده : گیتا جهان شیر

پروفسورهشترودی

عنوان : پروفسورهشترودی  

پروفسور هشترودی پس از اتمام دوره دبستان در دبستان های اقدسیه و سیروس تهران، دوره دبیرستان دارالفنون را در سال ۱۳۰۴ تمام كرد. در سال ۱۳۰۷، در اولین گروه دانشجویان اعزامی به اروپا، برای تحصیل در رشته مهندسی، از طرف وزارت فوائد عامه عازم اروپا شد. در سال ۱۳۰۸، به وطن بازگشت و وارد دارالمعلمین مركزی شد. دارالمعلمین مركزی را بعدها دانشسرای عالی و سپس دانشگاه تربیت معلم نامیدند. در سال ۱۳۱۱، شاگرد اول دانشسرا و جزء دومین دوره فارغ التحصیلان و گروه پنجم اعزامی به فرانسه شد. در سال ۱۳۱۲، دو سال زودتر از موعد مقرر موفق به كسب امتیاز اول در امتحانات آنالیز عالی در پاریس و اخذ لیسانس دوم در رشته ریاضی از دانشگاه سوربن شد. در سال ۱۳۱۵ به همراه دكتر محمد علی مجتهدی دكترای دولتی یا «راتا» را دریافت كرد. رساله دكترای دكتر هشترودی توسط ریاضیدان نامدار «الی كارتان»، راهنمایی و تصویب شد. در سال ۱۳۱۶، تدریس ریاضیات هندسه، حساب، آنالیز را در دانشكده ادبیات، علوم و دانشسرای عالی آغاز كرد كه آنها سال ها در یك جا جمع بود. در سال ۱۳۲۰، در دانشسرای عالی به پایه استادی رسید. در سال ۱۳۲۱، كرسی مكانیك تحلیلی گروه آموزشی ریاضی دانشگاه تهران به وی اعطا شد. در همان سال، به مقام ریاست فرهنگ تهران اداره تعلیمات متوسطه و نیز دریافت امتیاز مجله هفتگی «نامه كانون ایران» از شورای عالی فرهنگ نایل شد. در سال ۱۳۲۲، در اعتصاب استادان و دانشجویان دانشگاه تهران برای استقلال دانشگاه از وزارت معارف فعالانه شركت كرد. این اعتصاب سرانجام در سال بعد با كوشش دكتر محمد مصدق منجر به تصویب تبصره ای در مجلس شد. در سال ۱۳۲۳ با «رباب مدیری» ازدواج كرد و پدر دو دختر و یك پسر به نام های فرانك، رامین و فریبا شد. در سال ۱۳۲۵، یك مجمع فلسفی را هدایت كرد كه اشخاصی چون امیرحسین آریان پور و ابوالحسن فروغی و حسینعلی راشد در آن عضویت داشتند. پس از چندی این مجمع در منزل استاد تشكیل شد و به مدت پنج سال ادامه یافت. در سال ۱۳۲۶، برای تنظیم رساله دكترا در هندسه ترسیم فضای چهاربعدی استاد راهنمای «الكساندر سمباد آبیان» شد. این رساله بعد به تائید الی كارتان نیز رسید. در سال ۱۳۲۹، در كنگره بین المللی ریاضیدانان در دانشگاه هاروارد به عنوان نماینده دانشگاه تهران شركت كرد و گزارش آن را به الی كارتان تقدیم كرد. در این زمان استاد به عضویت موسسه مطالعات پیشرفته دانشگاه پرینستون آمریكا درآمد. این عضویت به درخواست ریاست آن دانشگاه، پروفسور «اوپن هایمر»، انجام شد. استاد در ترم پائیز ۵۲۱۹۵۱ نیز به تدریس در آن دانشگاه مشغول شد. در این سال ها، با اینشتین نیز به مصاحبت و گفت وگو می پرداخت. در سال ۱۳۳۰ به ایران مراجعت كرد و به مدت یك سال ریاست دانشگاه تبریز را عهده دار بود. در سال ۱۳۳۲، در كنگره بین المللی ریاضیدانان در آمستردام به عنوان نماینده دانشگاه تهران شركت كرد. در سال ۱۳۳۵، در كنگره طوسی دانشگاه تهران به ایراد سخنرانی پرداخت. در همین سال ریاضیدان برجسته «زاریسكی»، مقیم آمریكا، اقامت چند روزه ای در منزل دكتر هشترودی داشت. در سال ۱۳۳۶، در كنگره بین المللی ریاضیدانان زبان لاتین در شهر نیس فرانسه شركت كرد و از طرف شورای استادان دانشكده به ریاست دانشكده علوم دانشگاه برای یك دوره ۳ساله انتخاب شد. استاد متعاقبا پیشنهاد كار در موسسه تحقیقاتی «كلژ دوفرانس» را رد كرد. در این سال به تقاضای بدیع الزمان فروزانفر نایب رئیس انجمن ایرانی فلسفه و علوم انسانی دانشكده معقول و منقول، سخنرانی ای در باب «تجسم و تصویر» ایراد كرد. باز در همین سال بود كه استاد كوشش مستمری برای تصویب تبصره الحاقی به قانون استخدام مهندسان را به انجام رساند كه این قانون گام بزرگی برای اشتغال و تامین آتیه فارغ التحصیلان رشته های علوم بود. هشترودی در این سال هدایت سازمان صنفی دانشجویان را به مدت ۳ سال عهده دار شد و تاسیس كانون فارغ التحصیلان دانشكده علوم را مطرح كرد. در سال ۱۳۳۷ در كنگره بین المللی ریاضیدانان در ادینبو شركت كرد و با بزرگانی چون برتراند راسل به مصاحبت و گفت وگو پرداخت. در سال ۱۳۳۸ به پیشنهاد ریاست انجمن اتحادیه بین المللی فضا به عضویت در این انجمن درآمد. در همان سال دوره فوق لیسانس ریاضی را در ایران راه اندازی كرد. در سال ۱۳۴۰ با همكاری منوچهر آتشی و احمد شاملو به مدت یك سال ریاست هیات تحریریه نشریه فرهنگی، علمی، هنری «كتاب هفته» كیهان را به عهده گرفت. در سال ۱۳۴۳ در كنگره بین المللی ژئومتری و ژئودزی در صوفیه شركت كرد. در همین سال هیاهویی برای نامزدی وی برای دریافت جایزه نوبل در زمینه مكانیك سماوی به وجود آمد. در سال ۱۳۴۷، طی نامه ای خطاب به مدیر مجله یكان، پیشنهاد داد كه انجمن ریاضی و انجمن معلمان ریاضی، به مفهوم عام تشكیل شود. استاد در سال ۱۳۴۸ بنا به تقاضای خودش بعد از ۳۱ سال خدمت در كسوت استادی تمام وقت دانشكده علوم، بازنشسته شد. در این سال همچنین به ریاست كانون فضایی ایران و ریاست هیات امنا و شورای نویسندگان مجله «فضا» منصوب شد. در سال های ۱۳۴۹ ، ۱۳۵۰ و ۱۳۵۱ در كنفرانس های اول، دوم و سوم ریاضی كشور شركت كرد. در شهریور ماه سال ۱۳۴۹ موفق به دریافت لوح استاد ممتازی دانشگاه تهران شد. در سال ۱۳۵۱ در كنگره تحقیقات ایرانی در دانشگاه تهران به ایراد سخنرانی پرداخت. در سال ۱۳۵۲ همسر خویش را برای درمان روانه آلمان كرد. دختر بزرگش نیز در فرانسه به طور نابهنگامی وفات یافت و بدین ترتیب، احوال استاد رو به نزاری گذاشت و بالاخره، در ۱۳ شهریور ماه سال ۱۳۵۵، استاد بر اثر سكته قلبی به سرای باقی شتافت و جنازه وی در ۱۷ شهریور ماه از مسجد دانشگاه تهران تا بهشت زهرا تشییع شد.

تهيه و تنظيم : naderyahyapoor
منبع : مقالات اینترنتی

دانستنیها

آيا مي دانستيد که فيل بالغ در روز 220 كيلوگرم غذا و 200 ليتر آب مصرف ميكند؟

- آيا مي دانستيد که روزانه فقط در قاره آفريقا سه هزار نفر جان خود را در اثر ابتلا به بيماری مالاريا از دست ميدهند و به طور سالانه يک ميليون کودک در دنيا جان خود را بر اثر اين بيماری از دست ميدهند؟

- آيا مي دانستيد کهکشان راه شيری تقريبا" صد ميليارد ستاره دارد؟

- آيا مي دانستيد که کره مريخ 687 روزه به دور خورشيد ميچرخد؟

- آيا مي دانستيد جرم زمين 6 هزار ميليارد ميليارد تن ميباشد؟

 - آيا مي دانستيد که زرافه تار صوتي ندارد و لال است و نميتواند هيچ صدايي از خود در آورد؟

- آيا مي دانستيد در سال 1987 خطوط هوايي «امريكن ايرلاينز» توانست با حذف يك دانه زيتون از هر سالاد سرو شده در پروازهاي درجه يك خود، چهل هزار دلار صرفه‌جويي كند؟

- آيا مي دانستيد که خورشيد ۳۳۰۳۳۰ مرتبه بزرگتر از کره زمين است؟

- آيا مي دانستيد که دلفين‌ها هم مانند گرگ‌ها هنگام خواب يك چشمشان را باز می‌گذارند؟

- آيا مي دانستيد تنها غذايي كه فاسد نمي‌شود، عسل است؟

- آيا مي دانستيد که انسان سالانه بيش از ۱۰ ميليون مرتبه پلک می زند؟

- آيا مي دانستيد پلک زدن خانمها تقريبا" دو برابر آقايون هستد؟

- آيا مي دانستيد قديمي ترين بنا در شمال توکيوست که پانصد هزار سال قدمت دارد؟

- آيا مي دانستيد در جهان به 6000 زبان تکلم ميشود؟

- آيا مي دانستيد اعصابي كه در بدن شما وجود دارد به اندازه فاصله زمين تا ماه است؟

- آيا مي دانستيد که فک انسان میتواند هنگام جویدن 200 پوند فشار وارد کند، در حالی که فک یک سوسمار میتواند 2000 پوند فشار وارد کند؟

- آيا مي دانستيد دما در کره ما بين 100+ تا 200- درجه سانتيگراد در نوسان است؟

- آيا مي دانستيد که شن خيس از شن خشک سبکتر است؟

 - آيا مي دانستيد که نظير اثرانگشت، اثر زبان هر شخص نيز متفاوت است؟

- آيا مي دانستيد که حلزون مي‌تواند سه سال بخوابد؟ - آيا مي دانستيد روزانه 14000 نفر در جهان به بيماری هولناک ايدز مبتلا ميشوند؟

- آيا مي دانستيد زمانيکه عطسه مي‌كنيد قلب شما به اندازه يك ميليونيم ثانيه مي‌ايستد؟

ژوزف ليستر

                                                             

                                                                                                                                                                                                                                                                                             

نام فارسي : ژوزف ليستر
سال ولادت و فوت : 1912 – 1827 میلادی                     
مليت : انگلیس

ژوزف ليستر جراح انگليسي كه ضد عفوني كننده‌ها را در اعمال جراحي رايج كرد به سال 1827 در «آبتون» انگلستان متولد. شد. او يكي از دانشجويان برجسته دانشگاه كالج لندن بود در سال 1852 درجه‌ي دكتراي پزشكي خود را دريافت كرد. در سال 1861 جراح بيمارستان سلطنتي گلاسگو شد و هشت سال در اين سمت باقي ماند. در خلال همين دوران بود كه او براي اولين بار روش خود را در جراحي استريل ارائه كرد.

ليستر كه در بيمارستان سلطنتي گلاسگو مسئوليت بخش‌هاي ساختمان جديد جراحي را به عهده داشت از نرخ بالاي مرگ و مير بيماران پس از انجام عمل جراحي وحشت‌زده شده بود. بروز عفونت‌هاي جدّي و خطرناك نظير قانقاريا پس از عمل جراحي عارضه‌اي كاملاً معمولي بود. ليستر تلاش كرد بخش خود را از هر نظر پاكيزه نگه دارد ولي هيچ يك از اقدامات او در جلوگيري از مرگ و مير بالاي بيماران سودمند نبود. بسياري از پزشكان بر اين باور بودند كه استنشاق بخار داروها باعث بروز اين عفونت‌ها مي‌گردد ولي توجيهاتي از اين دست نمي‌توانست ليستر را قانع كند. وي در سال 1865 به مقالات از لوئي پاستور برخورد كرد و با خواندن آن تئوري ميكروبي بيماريها آشنا شد. اين امر يك نكته كليدي را براي حلّ مشكلي كه مدّتها انديشه ليستر را به خود مشغول كرده بود، فراهم آورد. اگر ميكرب‌ها عامل عفونت باشند پس بهترين روش براي جلوگيري از بروز عفونت‌هاي پس از عمل جراحي از بين بردن آنها قبل از آنكه بتوانند به يك زخم باز هجوم بياورند، بود. ليستر با استفاده از اسيد كاربوليك به عنوان يك داروي ميكرب‌كش اولين گام را در طريق انجام اقدامات ضدعفوني‌كننده برداشت. او قبل از انجام هر عمل جراحي نه تنها دست‌هاي خود را با دفت تميز مي‌كرد بلكه بايد از تميز بودن كامل ابزارها و وسايل پانسمان نيز مطمئن مي‌شد. حتي براي مدّتي براي ضدعفوني كردن محيط از اسپري اسيد كابوليك در فضاي اطاق عمل استفاده كرد. در نتيجه اين گونه اقدامات ميزان تلفات پس از عمل به شكلي چشمگير كم شد. در سالهاي 65-1861 نرخ مرگ و مير در بخش تصادفات مردان 45 درصد بود ولي تا سال 1869 اين رقم تا ميزان 15 درصد پايين آمد.

اولين مقاله مهم ليستر در باب جراحي استريل در سال 1867 منتشر شد. البته همان‌گونه كه در باب هر نظريه‌ي جديدي معمول است، در ابتدا نظريات او را نپذيرفتند. در سال 1869 كرسي جراحي باليني در دانشگاه ادينبورو به او پيشنهاد گرديد و طي هفت سالي كه در آن سمت قرار داشت شهرت و معروفيتش در همه جا گسترده شد.

در سال 1875 طي يك سفر علمي به آلمان سخنراني‌هايي پيرامون نظريات و روش‌هاي خود ايراد كرد. سال بعد نيز سفر مشابهي به ايالات متحده داشت ولي هنوز اكثريت پزشكان متقاعد نشده بودند.

در سال 1877 كرسي جراحي باليني كينگز كالج لندن به ليستر داده شد و او براي مدتي بيش از پانزده سال در اين سمت باقي ماند. انجام جراحي‌هاي استريل توسط او در لندن توجه فراوان محافل پزشكي را برانگيخت و زمينه‌ي پذيرش نظريات او را فراهم آورد. تا پايان عمر ليستر پزشكان در سراسر جهان اصول جراحي استريل او را پذيرفته بودند.

كار جديد و بي‌سابقه ليستر افتخارات زيادي براي او به ارمغان آورد او كه جراح مخصوص ملكه ويكتوريا شده بود مدت پنج سال رياست انجمن سلطنتي پزشكان را به عهده داشت. ليستر كه ازدواج كرده بود ولي فرزندي نداشت در سال 1912 در شهر «والمر» انگلستان دار فاني را وداع گفت. او هنگام مرگ 85 سال داشت.

    اكتشافات ليستر در كار جراحي تحولي بنيادين به وجود آورد و جان ميليونها ميليون انسان را نجات داد. امروزه نه تنها شمار كساني كه به علّت عفونت‌هاي پس از عمل جراحي جان خود را از دست مي‌دهند بسيار معدود مي‌باشد بلكه جراحي استريل باعث گرديد تا بسياري از مردم كه به علت بيم از عفونت‌هاي پس از عمل جراحي حاضر به انجام آن نبودند بدون ترس از چنين مخاطره‌اي خود را به دست جراحان بسپارند و سلامت خويش را باز يابند. علاوه بر اين امروزه جراحان قادر به انجام اعمال جراحي پيچيده‌اي هستند كه مخاطرات بزرگ بروز عفونت‌ها به همان شدت سابق وجود داشت هرگز به آن دست نمي‌زدند. به عنوان مثال در قرن گذشته جراحي‌هايي كه لازمه‌ي آن گشودن قفسه سينه بود، اصولاً مطرح نبود. گرچه روش‌هاي جراحي استريل امروزي با آنچه كه ليستر انجام مي‌داد متفاوت است ولي زمينه كاملاً مشابهي با آن دارد و در راستاي اصول ليستر مي‌باشد.

برخي ممكن است مدعي شوند كه نظريات ليشتر نتايج و فروع بديهي و روشن نظريات پاستور است و او سزاوار آن نيست كه افتخار مهمّي نصيبش گردد. اما با وجود آثار و نوشته‌هاي پاستور باز هم ضرورت داشت كه فردي به ميدان آيد و روش‌هاي جراحي استريل را گسترش داده و آن را همگاني سازد. حضور پاستور و ليستر در اين كتاب به خاطر آن نيست كه آنها كشف مشابهي را دوباره تكرار كردند. كاربردهاي تئوري ميكروبي بيماري‌ها آنچنان گسترده و مهم است كه حتي اگر افتخار و اعتبار مربوط به آن تقسيم گردد، پاستور، ليوون هوك، فلمينگ و ليستر همگي حقاً سزاوار آن هستند كه در اين فهرست جاي داشته باشند.

براي قرار دادن ليستر در جايگاهي تقريباً بالا در اين فهرست نيز ممكن است اعتراضات احتمالي ديگري را برانگيزد. تقريباً بيست سال قبل از اينكه ليستر كار خود را ارائه دهد. «ايگناز سملويس»‌پزشك مجارستاني (‌1865-1818)‌ كه در بيمارستان مركزي وين كار ميكرد مزايا و نتايج حاصل از انجام اقدامات گندزدايي را در هر دو زمينه جراحي و مامايي به روشني نشان داده بود. با اين حال گرچه سملویس به درجه‌ي استادي رسيد و كتاب بسیار خوبي تأليف كرد كه در آن نظريات خود را در اين باب مطرح كرده بود ولي روي هم رفته ناديده گرفته شد. اين ژوزف ليستر بود كه با نوشته‌ها، سخنراني‌ها، بحث و گفتگو نشان دادن عملي كار خود توانست پزشكان را به انجام كارهاي ضد عفوني كننده در امور پزشكي متقاعد كند.     

کتاب تاثیرگذارترین های تاریخ

شرح حال و آثار یکصد نفر از موثرترین شخصیت های تاریخ جهان

نوشته:میشل اچ.هارت

ترجمه:محمد حسین آهویی

انتشارات روزنه

ارويل رايت و ويلبر رايت

 
 
   
 

نام فارسي : ارويل رايت و ويلبر رايت                   
سال ولادت و فوت : 1948 – 1871 میلادی

از آنجا كه موفقيت‌هاي اين دو برادر كاملاً با يكديگر ممزوج و درهم پيچيده شده است بنابراين آنها را به هم ملحق كرده و سرگذشت آنان تحت يك عنوان واحد بيان خواهد شد. ويلبر رايت در سال 1876 در «ميل ويل» اينديانا به دنيا آمد و ارويل رايت به سال 1871 در «ديتون» اوهايو زاده شد. هر دو برادر تحصيلات دبيرستاني داشتند ولي هيچ‌كدام موفق به دريافت ديپلم نشدند.

  اين دو جوان در زمينه مكانيك نابغه بودند و به موضوع پرواز انسان علاقه زيادي داشتند. در سال 1892 مغازه‌اي را دائر كردند كه در آن به فروش، تعمير و ساخت دوچرخه مشغول شدند. اين كار پول مورد نياز را براي كار مورد علاقه آنان، تحقيقات هوانوردي، تأمين مي‌كرد. آنان با ولع تمام، نوشته‌هاي كساني مثل اوتوليتلينتهال، اوكتاو چانوت و ساموئل لانگلي را كه در زمينه هوانوردي كار كرده بودند، مطالعه كردند و در سال 1899 كار خود را آغاز نمودند. با بيش از چهار سال كار در دسامبر 1903 تلاش‌هاي آنان با موفقيت به نتيجه رسيد.

  براي برخي ممكن است موفقيت برادران رايت تعجب‌انگيز باشد مخصوصاً هنگامي كه دريابند افراد فراواني كه در اين راه تلاش كردند با شكست مواجه شده بودند. براي موفقيت آنان چند دليل مي‌توان ارائه داد. اولاً دو فكر و دو انديشه بهتر از انديشه واحد كارايي دارد. برادران رايت هميشه با يكديگر كار مي‌كردند و همكاري و همگامي كاملي با هم داشتند. ثانياً آنها عاقلانه بر آن شدند كه قبل از اينكه براي ساخت هواپيماي موتوردار تلاش كنند به يادگيري چگونگي پرواز بپردازند. اين نكته در ظاهر بي‌معني به نظر مي‌رسد: چگونه مي‌توان بدون داشتن هواپيما پرواز كردن را ياد گرفت؟ در پاسخ بايد گفت كه برادران رايت با استفاده از گلايدر چگونگي پرواز را فراگرفتند. آنها كار با بادبادك‌ها و گلايدرها را در سال 1899 آغاز كردند. سال بعد اولين گلايدر كامل خود را كه مي‌توانست يك نفر را حمل كند، براي آزمايش به كيتي هاوك در كاروليناي شمالي آورندو نتيجه آزمايش آن چنان رضايت‌بخش نبود. آنان دومين گلايدر كامل را در سال 1901 و سومين گلايدر را در سال 1902 ساختند و آزمايش كردند. در گلايدر سوم برخي از مهمترين اختراعات آنان به كار برده شده بود (بعضي از اختراعات اصلي آنها بيش از آنكه مربوط بع اولين هواپيماي موتوردار باشد در ارتباط با گلايدر بود.) آنها با گلايدر سوم بيش از يكهزار پرواز موفقيت‌آميز انجام دادند. برادران رايت قبل از اينكه ساخت اولين هواپيماي موتوردار را آغاز كنند بهترين و با تجربه‌ترين خلبان‌هاي گلايدر در جهان بودند.

  تجربه پرواز با گلايدر سومين عامل موفقيت آنها را فراهم آورد. نگراني اصلي بسياري از كساني كه قبلاً براي ساخت هواپيما تلاش كرده بودند آنان بود كه چگونه وسيله اختراعي خود را از زمين بلند كند. اما برادران رايت دريافتند كه بزرگ‌ترين مشكل چگونگي كنترل هواپيما در آسمان خواهد بود. از اين جهت آنان بيشترين وقت و تلاش خود را صرف يافتن راههايي براي ثبات وضعيت و كنترل هواپيما در خلال پرواز كردند. آنان موفق به اختراع وسايلي براي كنترل محور سه گانه هواپيماي خود شدند و به اين ترتيب توانستند به قدرت مانور كاملي دست يابند.

  برادران رايت در طراحي بال هواپيما نيز كار مهمي انجام دادند آنها دريافتند كه نمي‌توانند به اطلاعاتي كه در اين زمينه قبلاً چاپ و منتشر شده بود، اعتماد كنند. بنابراين آنان براي خود يك تونل هوا ساختند و در آن بيش از دويست شكل مختلف بال را آزمايش كردند. بر مبناي اين آزمايشات آنها موفق شدند جدولي تهيه نمايند كه در آن چگونگي فشار هوا بر بال با توجه به شكل با توصيف شده بود. از اين اطلاعات سپس براي طراحي بال‌هاي هواپيماي خود استفاده كردند.

عليرغم تمام اين دستاوردها اگر برادران رايت در مقطع مناسبي از زمان قرار نداشتند، نمي‌توانستند موفق شوند. تمام تلاش‌ها براي پرواز در نيمه قرن نوزدهم محكوم به شكست غير‌قابل اجتناب بود. ماشين‌هاي بخار نسبت به نيرويي كه توليد مي‌كردند بسيار سنگين بودند. همگامي‌كه برادران رايت در صفحه ظاهر شدند ماشين‌هاي درون سوز كارآمد اختراع شده بود. با اين حال چون وزن ماشين‌هاي درون‌سوز متعارف نسبت به نيروي توليد آن بسيار زياد بود استفاده از آن در وسايل پروازي امكان نداشت. از آنجا كه به نظر نمي‌رسيد هيچ‌يك از توليدكنندگان بتوانند ماشين سبك‌تري توليد كنند بنابراين برادران رايت با كمك يك مكانيك،‌ خود چنين ماشيني را طراحي كردند. اين نيز نشانه ديگري از نبوغ آنها بود. با اين كه وقت كمي براي طراحي اين ماشين گذاشتند ولي موفق شدند ماشيني بسازند كه نسبت به تمام ماشين‌هايي كه اغلب توليدكنندگان قادر به ساخت آن بودند، تفوّق و برتري داشته باشد. علاوه بر اين برادران رايت مجبور بودند ملخ‌هاي هواپيما را نيز طراحي كرده و بسازند. ملخي را كه از آن در سال 1903 استفاده شد حدود 66 درصد كارايي داشت.

اولين پرواز روز هفدهم دسامبر 1903 در«كيل دويل هيل» نزديك كيتي هاوك كاروليناي شمالي انجام شد. برادران رايت در آن روز دو پرواز انجام دادند. اولين پرواز كه توسط ارويل رايت انجام شد تنها دوازده ثانيه به طول انجاميد و مسافت طي شده حدود 120 فوت بود. مدت زمان پرواز ويلر رايت 59 ثانيه و مسافتي كه او طول 852 فئت بئد. ساخت آن هواپيما كه برادران رايت آن را « فلاير 1» ناميدند كمتر از يكهزار دلار براي آنان هزينه داشت. وزن آن حدود 750 پند و طول آن 40 فوت بود. ان هواپيما هم اكنون در موزه‌ي ملّي هوا و فضا در واشنگتن مي‌شود.

تنها پنج نفر شاهد اولين پروازها بودند و معدودي از روزنامه‌ها روز بعد، آن هم نه خيلي دقيق به آن اشاره‌اي كردند. روزنامه‌ي محلي آنها «ديتون اوهايو» چنين رويدادي را به كلّي ناديده گرفت. در واقع پنج سال ديگر زمان لازم بود تا عموم مردم در سراسر جهان دريابند كه پرواز انسان واقعاً عملي شده است.

پس از انجام پرواز‌هاي مزبور در كيتي هاوك برادران رايت به زادگاه خويش، ديتون، بازگشتند و دومين هواپيماي خود(فلاير2) را ساختند. در سال 1904 بدون آنكه توجه زيادي را جلب كنند با آن هواپيما 105 پرواز انجام دادند. (فلاير3) كه مدل اصلاح شده و قابل استفاده‌تري بود در 1905 ساخته شد. حتي زماني كه آنها پروازهاي زيادي در اطراف ديتون انجام داددند باز هم بسياري از مردم باور نمي‌كردند كه هواپيما اختراع شده است. در سال 1906 روزنامه «هرالد تريبون» در چاپ پاريس خود مقاله‌اي درباره برادران رايت داشت كه عنوان آن «پروازكنندگان يا دروغگويان» بود.

به هر حال در سال 1908 برادران رايت به تمام ترديدها خاتمه دادند. ويلبر يكي از هواپيماهاي خود را به پاريس برد و در انظار عموم چند پرواز با آن انجام داد و شركتي را براي بازاريابي اختراع خود تأسيس كرد. در ايالات متحده ارويل نيز به انجام كارهاي مشابهي پرداخت.

متأسفانه در 17 سپتامبر 1908 هواپيمايي كه ارويل   با آن در حال پرواز بود دچار سانحه شد و سقوط كرد. يكي از سرنشينان آن هواپيما كشته شد، پا و دو دنده ارويل شكست كه پس از مدتي بهبود يافت. اين تنها حادثه‌ي جدّي بود كه برادران رايت در تمام پروازهاي خود داشتند. به هر حال پروازهاي موفقيت‌آميز او دولت ايالات متحده را ترغيب كرد تا براي ساخت و تحويل هواپيما به وزارت جنگ آن كشور قراردادي با برادران رايت انضا نمايد. در سال 1909 در بودجه فدرال مبلغ سي‌هزار دلار براي هونوردي نظامي اختصاص داده شد.

براي مدتي دعواي حقوقي قابل توجهي در مورد ثبت اختراع بين برادران رايت و رقبايي كه مدعي آن شده بودند جريان داشت. اين دعاوي سرانجام در سال 1914 با صدور راي به نفع برادران رايت خاتمه يافت. در خلال اين مدت ويلبر به تب تيفوئيد مبتلا شد و در سال 1912 در گذشت. وي هنكام مرگ 45 سال داشت. اوريل رايت كه در سال 1915 تمام منافع مالي خود را در شركت هواپيماسازي فروخت تا سال 1948 زنده بود. هيچ يك از اين دو برادر ازدواج نكردند.

عليرغم تحقيقات فراوان پيشين در اين زمينه و وجود بسياري از تلاش‌ةاي و ادّعاها، مسلم است كه برادران رايت شايسته و سزاوار بيشترين افتخار و اعتبار براي اختراع هواپيما هستند. عمده‌ترين عامل براي تعيين جايگاه آنان در اين فهرست ارزيابي شخص از اهميّت خود هواپيما مي‌باشد. از نظر من اهمّت هواپيما از اهميّّت ماشين چاپ و يا ماشين بخار كه تمامي شكل زندگي بشر را دستخوش تغييري بنيادين كردند، به مراتب كمتر است. البته بدون ترديد هواپيما اختراعي بسيار برجسته و درخشان است كه هم در صلح و هم در جنگ كابرد دارد. در طي چند دهه هواپيما سياره بزرگ ما را جمع وجور كرده وآن را به دنياي كوچكي تبديل نمود. به علاوه انجام موفقيت‌آميز پرواز انسان مقدمه‌اي براي توسعه و گسترش سفرهاي فضايي بود.

براي قرن‌‌هاي بيشمار پرواز رؤياي انسان بود. مردمان كارآزموده همواره بر اين باور بودند كه قاليچه پرنده داستان‌هاي هزارو يك شب تنها يك رؤيا است و نمي‌تواند در دنياي واقعي وجود داشته باشد. تنوع برادران رايت به اين رؤياي ديرينه بشر تحقق بخشيد و افسانه پريان را به واقعيت تبديل كرد.

کتاب تاثیرگذارترین های تاریخ

شرح حال و آثار یکصد نفر از موثرترین شخصیت های تاریخ جهان

نوشته: میشل اچ.هارت

ترجمه: محمد حسین آهویی

انتشارات روزنه